5 december 2018

Thuiswinkel.org mist nog steeds inzet Rijk bij veilig online zaken doen

Blog van Just Hasselaar, beleidsadviseur Digital Transactions

Foto Just Hasselaar

Gisteren heeft de Tweede Kamer de initiatiefnota voor een online identiteit en regie op persoonsgegevens aangenomen. Het initiatief van VVD en D'66 is erop gericht om de persoonsgegevens die het Rijk gebruikt op één plek (een persoonlijke datakluis) te organiseren en de burger meer controle te geven over het gebruik van deze data. Ook het veilig kunnen inloggen moet hiermee eindelijk kunnen worden geregeld. Een mooi initiatief, maar toch hebben wij als Thuiswinkel.org één puntje van kritiek: Waarom mag het bedrijfsleven niet van deze diensten gebruikmaken?

Het Nederlandse bedrijfsleven is nagenoeg volledig digitaal gegaan. Alle relevante dienstverlening is online te verkrijgen, maar het is nog steeds niet eenvoudig om je als consument veilig en eenvoudig online te identificeren. Het regelen van verzekeringen, het huren van producten of het overleggen van het simpele bewijs dat je ouder bent dan achttien … het is allemaal nog steeds uiterst moeilijk te regelen.

De overheid heeft dit probleem voor zichzelf al wel opgelost in de vorm van DigiD, een sleutel waarmee de burger zichzelf online bij een dienstaanbieder kan identificeren, zodat hij diensten af kan nemen. Hierdoor hoef je voor het doen van je jaarlijkse aangifte niet met je paspoort in de hand naar de Belastingdienst te gaan. En hoewel DigiD straks dus een update krijgt, ook DigiD 2.0 (een eID-middel) is alleen geschikt voor wat het Rijk het BSN-domein noemt.

Privaat alternatief voor DigiD

Een aanbesteding voor een alternatief vanuit de markt voor naast het nieuwe DigiD is al jaren in voorbereiding. Als het goed is, komen er straks publieke en private middelen. Het marktmiddel kan de burger straks bij zowel de overheid als webshops gaan gebruiken. Wij zijn hier op zich bijzonder blij mee, maar vinden wel dat de consument en dienstaanbieder de keuze zouden moeten krijgen tussen het gebruik van publieke en private voorzieningen. Een paspoort is immers ook overal te gebruiken.

In onze ogen moet DigiD de functie van een digitaal paspoort krijgen. Deze basisfunctionaliteit moet daarom eerst naar behoren werken, voordat we doorpakken met persoonlijke datakluizen. Daarnaast moet de marktoplossing ook snel door de overheid worden geaccepteerd, omdat op die manier het gevaar van een single point of failure wordt voorkomen. Daarbij ligt het ook voor de hand dat de marktoplossingen sneller in staat zijn om te innoveren, wat ervoor zorgt dat de adoptie wordt versneld.

Basisbehoefte

In een digitaal tijdperk is een digitaal paspoort een basisbehoefte. Het inloggen en identificeren moet veilig en snel kunnen gebeuren. De overheid steekt momenteel veel energie in het creëren van de bewustwording rondom veilig online handelen, maar geeft de BV Nederland hiervoor geen echte tools. Het aantal gevallen van identiteitsfraude is de afgelopen jaren flink toegenomen: volgens het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten (CMI) is het aantal meldingen in 2017 voor het derde jaar op rij verdubbeld, naar bijna 3000. Ook zij zien de toename van op afstand handeldrijven als de belangrijkste oorzaak. Dit moet dus anders.

Het initiatief van VVD en D'66 getuigt van de juiste visie op hoe men om moet gaan met data. Maar de overheid maakt deels gebruik van dezelfde data waar het bedrijfsleven gebruik van wil maken. De nieuwe persoonlijke datakluis moet daarom uiteindelijk ook door niet-publieke instanties gebruikt kunnen worden. Daarom ondersteunt Thuiswinkel.org de ambitie van het initiatief, maar zijn we ook van mening dat eerst de noodzakelijke fundamenten aangelegd moeten worden.

Meer weten?

Wil je meer weten over online identificatie of andere gerelateerde onderwerpen? , beleidsadviseur digital transactions bij Thuiswinkel.org.