2 mei 2018

Innoveren zonder te fragmenteren

Vrouw rekent af met haar pinpas

Betalen is in Nederland zowel online als offline goed geregeld, op een betaalbare en betrouwbare manier. Wie naar het buitenland gaat, komt er snel genoeg achter dat hij eerst op zoek moet naar een pinautomaat aangezien cashless daar meestal niet de norm is. En online zijn ze in andere landen nog vaak afhankelijk van het gebruik van de oude en dure creditcard. Nee, dan hebben we het in Nederland toch beter voor elkaar. Maar met de komst van PSD2 gaat er veel veranderen op betalingsgebied, ook binnen Nederland.

Dankzij snel internet, een hoge smartphonepenetratie en goede digitale voorzieningen is Nederland een digitale koploper in de wereld. Dit is deels te danken aan polderen en samenwerken, want het feit dat de Nederlandse banken ooit hebben afgesproken elkaar niet te beconcurreren op betalen is erg prettig voor consument en winkelier geweest.

Samenwerken leidt tot succes

Na dit gezamenlijke succes hebben de banken ook individueel geprobeerd om hun stempel te drukken op het Nederlandse betaallandschap. Dit was geen onverdeeld succes want initiatieven als de Chipper en de Chipknip zijn inmiddels alweer ter ziele. Gelukkig hebben ze vervolgens toch weer de handen ineen geslagen en hebben ze samen iDEAL opgezet. Dat dit wel tot een groot succes is uitgegroeid blijkt wel uit het gegeven dat 56% van alle e-commercetransacties nu via dit betrouwbare, efficiënte en betaalbare systeem verloopt.

Met de komst van PSD2 lijken banken uit angst voor fintechs toch weer een oude fout opnieuw te maken en hun strategie op een eigen wallet te baseren. Hierdoor komen de innovaties uit iDEAL pas traag naar de apps van de banken (iDEAL QR verschijnt in sommige gevallen pas eind 2018) of ze kiezen voor een eigen betaaloplossing, zoals Tikkie (ABN Amro) en Payconiq (ING).

Een veelgehoord argument om voor een eigen oplossing te gaan is dat een sectorbrede samenwerking en de aanwezigheid van een marktdominerend product de innovatie zou remmen. En ik ben het er helemaal mee eens dat als bank op je lauweren rusten helemaal geen goed idee is. De open markt die ook al voor de komst van PSD2 spelers als PayPal heeft zien opkomen, staat dit gewoonweg niet toe. De consument kiest voor een middel dat past bij zijn manier van winkelen en hem maakt het verder niet uit wie dat middel uitgeeft of hoe het tot stand is gekomen. En als zo’n product niet voortdurend wordt geïnnoveerd, raakt het achterop en gaat de klant weer op zoek naar een beter alternatief. En misschien hoort dat ook gewoon bij de ontwikkeling van betalen in Nederland. Het kan dus zomaar zijn dat de banken het nu weer eerst gefragmenteerd proberen en dat er straks toch weer een mooie gedeelde ontwikkeling ontstaat.

De impact van PSD2

iDEAL is natuurlijk niet de jongste meer. Je hoort mij dan ook niet zeggen dat iDEAL ten koste van alles moet blijven staan. De techniek onder deze tool is inmiddels verouderd, maar de kracht zit hem in wat het nog steeds goed doet: herkenbaarheid, robuustheid en lage kosten. Wie weet maakt PSD2 de belofte straks waar om betalen door meerdere partijen goed te laten faciliteren en hoeven we straks niet meer één sterk basisbetaalmiddel te hebben voor robuustheid en lage kosten. Ik denk alleen dat dit niet heel snel zal gaan. In tegenstelling tot de landen om ons heen hebben wij hier redelijk veel vertrouwen in onze banken. En ondanks dat deze partijen net zoals iedereen op zoek zijn naar hun rol in een veranderende maatschappij, gaat betalen om vertrouwen. Dat geldt overigens ook voor het verwerken van (persoons)gegevens. En aangezien PSD2 ook een data-overdracht van bank naar derden betekent, durf ik niet te voorspellen hoe de consument zich straks gaat gedragen op dit gebied.

De bank als datakluis, de beschermer van jouw digitale kapitaal. Op dat vlak mogen ze onder de PSD2 concurreren, mogen ze kijken hoe ze hun klant op een unieke manier van toegevoegde waarde kunnen voorzien. Hoe dat uit gaat pakken, durf ik nu nog niet te zeggen, maar laten we vooralsnog proberen om met elkaar te innoveren zodat we het betaalkapitaal van Nederland op een verantwoorde manier kunnen beschermen. Zowel betaalbaar als betrouwbaar.

Meer informatie?

 Heb je na het lezen van deze blog nog vragen over PSD2 of gerelateerde vragen op het gebied van digital transactions? Neem dan contact op met Just Hasselaar, policy adviser digital transactions bij Thuiswinkel.org().