Buy Now Pay Later anno 2026: tussen consumentenbescherming en conversie

De afgelopen jaren horen we steeds vaker over Buy Now Pay Later, vaak afgekort tot BNPL. Maar wat is het precies? Hoe werkt het in de praktijk? Waarom is deze betaalvorm ontwikkeld en waarom is het zo populair geworden in de e commerce? In dit artikel nemen we je stap voor stap mee: van de werking en het gebruik van BNPL tot de maatschappelijke discussie, de kritiek en de nieuwe Europese regelgeving die eraan komt. Zo krijg je een helder overzicht van de rol van BNPL binnen de online retail anno 2026. 

Buy Now Pay Later is een betaalmethode waarbij consumenten een product bestellen, het eerst ontvangen en pas daarna betalen. In de e-commercesector is BNPL de afgelopen jaren sterk gegroeid. Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) werden in 2024 circa 53 miljoen BNPL-transacties gedaan met een totale waarde van ongeveer € 5,1 miljard, een stijging van ongeveer 17 procent ten opzichte van een jaar eerder. Het gebruik loopt via gespecialiseerde aanbieders zoals Klarna, Riverty, Billink en In3, maar ook via grote platforms zoals Bol, Zalando en Amazon die zelf een achteraf betaaloptie aanbieden.  

Voor BNPL geldt doorgaans een betaaltermijn van 14 tot 30 dagen na levering, zonder rente of extra kosten mits tijdig wordt betaald. Deze constructie stelt consumenten in staat het product eerst te beoordelen voordat zij definitief aan hun betalingsverplichting voldoen. Met name in sectoren als fashion en elektronica draagt BNPL bij aan het afronden van aankopen, omdat consumenten eerder geneigd zijn te bestellen wanneer zij pas na ontvangst hoeven te betalen.  

Hoewel BNPL geen klassieke kredietovereenkomst is zoals een persoonlijke lening, functioneert het wel als uitgestelde betaling. Daarom wordt het in de praktijk door veel aanbieders gepositioneerd als consumer friendly alternatief: consument eerst het product, pas later betalen. Dit wordt vaak gepresenteerd als extra bescherming die consumenten aantrekt.  

Kritiek op Buy Now Pay Later 

Hoewel BNPL door veel consumenten en webwinkels wordt gebruikt, heeft het de afgelopen jaren sterke kritiek gekregen vanuit politiek, media en maatschappelijke organisaties. De discussie spitst zich vooral toe op het risico dat BNPL de normalisatie van schulden vergemakkelijkt en, vooral kwetsbare, consumenten in financiële problemen kan brengen. Zo waarschuwde de Nederlandse overheid expliciet dat het gebruik van BNPL risico’s met zich mee kan brengen voor kwetsbare groepen zoals jongeren. De regering noemde het uitbreiden van BNPL naar fysieke winkels “onwenselijk” in het publieke debat omdat het schuldenproblematiek zou kunnen verergeren.  

In de Tweede Kamer is het afgelopen jaar meerdere malen gedebatteerd over de risico’s van achteraf betalen en zijn vragen gesteld over aanvullende regulering en toezicht. Kamerleden hebben de regering opgeroepen om beter toezicht en aanvullende bescherming te regelen om consumenten tegen excessieve schuldenlast te beschermen.  

Een deel van de kritiek richt zich daarbij expliciet op het ontbreken van verplichte kredietwaardigheidstoetsen bij veel BNPL-diensten en op het feit dat de AFM tot op heden geen toezichthoudende bevoegdheid had over deze aanbieders. Dit betekent dat consumenten zonder grondige beoordeling in betalingsverplichtingen kunnen stappen, wat extra risico’s met zich meebrengt voor mensen met beperkte financiële draagkracht.  

Gedragscode en sectorinitiatieven 

Onder andere als antwoord op deze maatschappelijke en politieke zorgen alsook vanuit eigen initiatief hebben aanbieders van BNPL-diensten, samen met brancheorganisaties, een gedragscode voor BNPL opgesteld. Deze code legt vast dat aanbieders transparante informatie moeten verstrekken over kosten en betalingsverplichtingen, duidelijke klachtenprocedures moeten hanteren en maatregelen moeten nemen om misbruik, zoals gebruik door minderjarigen, te beperken.  

Verder werken aanbieders aan vrijwillige maatregelen zoals het verbeteren van betalingsherinneringen, limieten op uitstaande bedragen en samenwerking met webwinkels om gebruikspatronen te monitoren en problematische schulden vroegtijdig te signaleren.  

Hoewel deze initiatieven positief worden ontvangen, benadrukken toezichthouders zoals de AFM dat zelfregulering niet voldoende is zonder wettelijke kaders. Dit vormt dan ook één van de redenen achter de invoering van de nieuwe Europese regels onder de CCDII, waar BNPL-diensten vanaf november 2026 onder toezicht komen te staan en waarbij strengere consument beschermende eisen gelden.  

De CCDII maakt BNPL gereguleerd krediet 

Met de herziene Europese richtlijn consumentenkrediet, de Consumer Credit Directive II (CCDII), verandert het speelveld fundamenteel. De richtlijn breidt het toepassingsgebied van consumentenkrediet uit, waardoor ook Buy Now Pay Later-diensten onder het reguliere kredietregime gaan vallen. Lidstaten moesten de richtlijn uiterlijk op 20 november 2025 in nationale wetgeving hebben omgezet; de regels moeten vervolgens vanaf 20 november 2026 worden toegepast. De Nederlandse implementatie is nog in voorbereiding, waardoor het onzeker is of de volledige uitwerking op tijd duidelijkheid zal bieden. 

Voor aanbieders betekent dit dat zij onder de Wet op het financieel toezicht komen te vallen. Dat brengt onder meer een vergunningplicht bij de Autoriteit Financiële Markten met zich mee, verplichte kredietwaardigheidstoetsing, aansluiting bij het BKR, strengere informatie- en reclamevoorschriften en een expliciet verbod op het aanbieden van BNPL aan minderjarigen. BNPL verschuift daarmee juridisch van een relatief licht gereguleerde betaalmethode naar formeel gereguleerd consumentenkrediet. 

Het Nederlandse wetsvoorstel is inmiddels teruggekomen van de Raad van State en wordt binnenkort in de Tweede Kamer behandeld. Tegelijkertijd bestaat nog onduidelijkheid over de precieze invulling van met name de kredietwaardigheidstoets. Hoe vergaand moet een inkomens- en lastenonderzoek zijn? In hoeverre moeten bancaire gegevens worden gedeeld? En hoe kan een dergelijke toets digitaal, proportioneel en gebruiksvriendelijk worden ingericht zonder het bestelproces ingrijpend te vertragen? 

De implicaties zijn groot. Voor consumenten kan het betekenen dat zij vaker worden geweigerd of aanvullende gegevens moeten aanleveren voordat zij gebruik kunnen maken van achteraf betalen. De laagdrempelige ervaring die BNPL kenmerkt, komt daarmee onder druk te staan. Voor webshops, en in het bijzonder sectoren die sterk leunen op achteraf betalen zoals fashion, kan dit direct effect hebben op conversie en omzet. Wanneer een substantieel deel van de klanten de nieuwe kredietchecks niet wil of kan doorlopen, raakt dat niet alleen de aanbieder van BNPL, maar de hele online keten. 

BNPL in de fysieke winkelstraat 

BNPL is in essentie ontwikkeld voor de online omgeving, waar consumenten een product bestellen dat zij op dat moment nog niet fysiek hebben gezien of beoordeeld. Eerst ontvangen, dan betalen. Juist dát beschermingsargument wordt vaak aangevoerd als reden voor het aanbieden van achteraf betalen. 

In de fysieke winkelstraat ligt dat fundamenteel anders. De consument heeft het product al in handen, kan het direct beoordelen en neemt het meteen mee. Het beschermingsmotief dat online zo centraal staat, verliest daar grotendeels zijn betekenis. Dat was ook precies de reden waarom in het politieke debat is uitgesproken dat uitbreiding van BNPL naar fysieke winkels onwenselijk is, vanwege het risico op impulsieve aankopen en verdere normalisering van schulden. 

Wanneer uitgestelde betaling in de winkelstraat niet langer draait om ontvangstcontrole maar primair om betaaluitstel, verschuift het karakter van BNPL van consumentenbescherming naar kredietfacilitering. Dan kun je jezelf afvragen of dat is waar de betaaloplossing voor bedoeld is.  

Dat gezegd hebbende, onderschrijft Thuiswinkel.org het beschermende karakter van BNPL, zoals het oorspronkelijk is bedoeld. Tegelijkertijd zien wij de risico’s die gepaard gaan met het aanbieden van uitgestelde betalingen of krediet. Daarom steunen wij het doel van de CCDII en benadrukken wij het belang van het verantwoord aanbieden van krediet. 

Oproep en afsluiting 

Zoals eerder aangegeven, is de Nederlandse implementatie van de CCDII nog in uitwerking en wordt het wetsvoorstel binnenkort in de Tweede Kamer behandeld. Thuiswinkel.org is hierover in gesprek met het ministerie van Financiën, met nadrukkelijke aandacht voor de praktische uitvoerbaarheid en proportionaliteit van de nieuwe verplichtingen. Binnenkort volgt een uitgebreider artikel waarin wij uitleggen wat de CCDII concreet betekent voor webshops. 

Heb je vragen hierover, mail dan naar djimsegers@thuiswinkel.org of meld je je aan voor de Public affairs en legal nieuwsbrief.