Analyse Rijksbegroting 2027: wat betekent dit voor jou?

In de Rijksbegroting 2027 staan de plannen van het kabinet voor ondernemers. We zien positieve stappen op het gebied van innovatie, AI, talentontwikkeling en het terugdringen van regeldruk. Ook blijven grote nieuwe lastenverzwaringen voor bedrijven voorlopig uit. Aan de andere kant ervaren veel ondernemers een andere realiteit dan de macro-economische cijfers doen vermoeden. Personeelstekorten, stijgende kosten, stevige concurrentie van buiten de EU en geopolitieke onzekerheid beperken de ruimte om te groeien en investeren. 

Wat betekent dit voor jou? Om een beter beeld te krijgen bij de plannen van het kabinet, volgt hieronder een analyse van relevante begrotingsstukken voor onze sector. 

• Van innovatiebeleid naar productiviteitsbeleid 

• Regeldruk: Ruimte voor ondernemers  

• Circulaire economie: van niche naar volwassen markt vraagt meer steun  

• Digitale veiligheid wordt economische randvoorwaarde 

• Meer aandacht voor verdienvermogen, investeringen en eerlijke concurrentie 

• Ruimtelijke ordening: maak ruimte voor bedrijven 

• Arbeidsmarkt 

Van innovatiebeleid naar productiviteitsbeleid

Als er één ministerie is waar de beleidsmatige koerswijziging zichtbaar wordt, dan is het Economische Zaken. De begroting staat volledig in het teken van productiviteit, innovatie en technologische ontwikkeling. Het ministerie formuleert voor het eerst expliciet een doelstelling van 1,5% structurele economische groei per jaar. Volgens het kabinet kan die groei niet langer komen uit extra arbeid of extra consumptie, maar moet deze komen uit hogere productiviteit via innovatie, digitalisering en ondernemerschap. Hiervoor is een productiviteitsagenda opgesteld en in juli al gepresenteerd. Dat is nodig, omdat onze welvaart onder druk staat. De vergrijzing neemt toe, terwijl de kosten voor zorg, onderwijs en andere publieke voorzieningen blijven stijgen.  

De begroting stelt daarnaast als doel dat in 2030 3% van het Nederlandse bbp wordt geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling (R&D). Daarbij erkent het kabinet dat investeringen alleen plaatsvinden wanneer randvoorwaarden zoals financiering, regelgeving, talent en infrastructuur op orde zijn.  

Opvallend is verder dat het ministerie een aantal nieuwe instrumenten introduceert om innovatie te versnellen. Voor e-commercebedrijven zijn vooral de passages over AI en digitale innovatie interessant. Het kabinet investeert in een AI-fabriek in Groningen met een AI-supercomputer en een expertisecentrum. Er wordt specifiek ingezet op AI, cloud, data, 6G en cybersecurity. Daarbij noemt het kabinet expliciet dat ook het mkb, startups en scale-ups hiervan moeten profiteren.  

Ook is er nadrukkelijk aandacht voor het verhogen van de weerbaarheid van de digitale samenleving door innovatie en technologische ontwikkeling te stimuleren en digitale soevereiniteit en autonomie te versterken. Het gaat niet alleen meer over economische veerkracht, maar ook hoe wij ons verhouden tot geopolitieke spanningen en afhankelijkheden die we ervaren.  

Misschien nog belangrijker dan de afzonderlijke maatregelen is de manier waarop digitalisering wordt gepositioneerd. Nederland moet volgens het kabinet een sterke positie behouden als digitaal knooppunt, maar die positie staat, zoals gezegd, onder druk door AI, geopolitieke spanningen en achterblijvende investeringen. Daarom wordt ingezet op onder meer nieuwe datacentercapaciteit, cloudinfrastructuur, AI-infrastructuur, en digitale autonomie en digitale soevereiniteit.  

De begroting laat daarmee een duidelijke keuze zien: economische groei moet de komende jaren vooral komen uit technologische vernieuwing. 

Regeldruk: Ruimte voor ondernemers  

Een van de meest opvallende ontwikkelingen in de Rijksbegroting 2027 is de nadrukkelijke aandacht voor regeldruk. Vrijwel ieder kabinet spreekt de ambitie uit om regels te verminderen, maar dit jaar zien we die ambitie voor het eerst terug in meerdere begrotingen én gekoppeld aan een bredere economische agenda.  

Economische Zaken spreekt de ambitie uit om jaarlijks 500 regels te schrappen of te vereenvoudigen. Daarbij kijkt het kabinet niet alleen naar afzonderlijke verplichtingen, maar ook naar het stapelende effect van nationale en Europese regelgeving. Financiën sluit zich daarbij aan en zet in op een structurele aanpak van regeldrukvermindering, onder meer door eenvoudiger duurzaamheidsrapportages en een uitvoerbare implementatie van nieuwe Europese regelgeving. 

Dat is niet zonder reden. Uit de PrinsjesdagPeiling 2026 van VNO-NCW en MKB-Nederland blijkt dat regeldruk voor het derde jaar op rij het grootste knelpunt voor ondernemers is. Bijna twee derde van de ondernemers ervaart regeldruk als een groot of zeer groot probleem. Daarnaast noemt 49% van de ondernemers het verminderen van regeldruk als de belangrijkste prioriteit voor het kabinet. Daarmee staat dit onderwerp met afstand bovenaan de politieke wensenlijst van ondernemers. 

Circulaire economie: van niche naar volwassen markt vraagt meer steun  

Het kabinet trekt komend jaar 78 miljoen euro uit voor stappen richting een circulaire economie. Ondanks grote ambities op het gebied van minder grondstoffengebruik en een circulaire economie is dit een beperkt bedrag. De omslag naar een volwassen circulaire markt blijft daardoor uit.  

Om verduurzaming te versnellen is het van belang dat het kabinet de randvoorwaarden voor investeringen verbetert, zodat die investeringen betaalbaar en uitvoerbaar worden (denk aan energiekosten verlagen, netcongestie aanpakken, vraag naar duurzame producten creëren). 

Digitale veiligheid wordt economische randvoorwaarde

Voor de e-commercesector is de begroting van Justitie en Veiligheid relevanter dan op het eerste gezicht lijkt. Waar de aandacht jarenlang vooral uitging naar fysieke criminaliteit en ondermijning, verschuift de focus steeds nadrukkelijker naar digitale dreigingen. 

Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit worden in de nieuwe Veiligheidsagenda 2027-2030 aangewezen als landelijke prioriteit. Daarbij spreekt het kabinet niet alleen over schade voor individuele slachtoffers, maar ook over risico’s voor bedrijven, vitale processen en de nationale veiligheid. Ransomware, phishing en digitale ontwrichting worden daarmee expliciet gepositioneerd als economische veiligheidsvraagstukken.  

Tegen de achtergrond dat de Nederlandse economie steeds digitaler en daarmee ook afhankelijker van veilige digitale infrastructuur wordt, trekt het kabinet fors meer middelen uit voor de aanpak van online criminaliteit. Zo werkt JenV aan een Anti-Phishing Shield dat consumenten moet beschermen tegen frauduleuze links voordat zij slachtoffer worden. Daarnaast wordt geïnvesteerd in extra cybercrimecapaciteit bij de politie en krijgt online criminaliteit een prominente plek in de nieuwe Veiligheidsagenda 2027-2030. Ook worden de strafmaxima voor ernstige cyberdelicten verhoogd.  

Opvallend is bovendien dat JenV digitale weerbaarheid steeds nadrukkelijker als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid én bedrijfsleven beschouwt. In de begroting wordt meerdere keren benadrukt dat bedrijven cruciaal zijn bij het voorkomen van cyberincidenten en het versterken van de digitale weerbaarheid van Nederland. Daarmee verschuift het debat van cyberveiligheid als IT-vraagstuk naar cyberveiligheid als randvoorwaarde voor economische groei, innovatie en vertrouwen in de digitale economie. Deze publiek-private samenwerking zien we vandaag de dag al terug in onze samenwerking binnen de integrale aanpak online fraude.  

Meer aandacht voor verdienvermogen, investeringen en eerlijke concurrentie

Naast gezonde overheidsfinanciën benoemt het ministerie van Financiën het versterken van het Nederlandse verdienvermogen expliciet als één van de belangrijkste doelstellingen voor 2027. De focus verschuift daarmee nadrukkelijk naar economische groei, concurrentiekracht en een aantrekkelijk investerings- en vestigingsklimaat.  

Daarbij spreekt het kabinet uit komende jaren stevig op te treden tegen oneerlijke concurrentie buiten de EU via efficiënte handhaving. Het kabinet past daartoe de Algemene douanewet aan ter voorbereiding op het nieuwe Douanewetboek van de Unie (nDWU). De wijzigingen zorgen ervoor dat de Nederlandse Douane de nieuwe Europese regels kan uitvoeren zodra deze van toepassing worden. Ook wordt een grondslag opgenomen voor de inning van de Europese handling fee bij de invoer van e-commercezendingen. De verdere uitwerking van het nDWU, waaronder de overgang naar de Europese Data Hub, zal de komende jaren veel vragen van zowel de Douane als het bedrijfsleven.  

Financiën zet daarbij in op betere toegang tot kapitaal voor bedrijven, verdere versterking van de Europese kapitaalmarkt en de oprichting van een nationale investeringsinstelling die privaat kapitaal moet mobiliseren voor economische groei en innovatie. Ook wordt het belang van Europese concurrentiekracht, innovatie en een sterke interne markt nadrukkelijk onderstreept.  

Opvallend is daarnaast de nadruk op uitvoerbaarheid. Het kabinet wil werken aan een eenvoudiger belasting- en toeslagenstelsel, met meer voorspelbaarheid en begrijpelijke regels voor burgers en bedrijven. Daarbij wordt expliciet erkend dat regelgeving uitvoerbaar en betaalbaar moet zijn voor ondernemers. Het kabinet verwijst opnieuw naar de ambitie om jaarlijks 500 regels te schrappen of te vereenvoudigen en zet zowel nationaal als Europees in op verdere regeldrukvermindering.  

Ruimtelijke ordening: maak ruimte voor bedrijven

Het kabinet zet in 2027 een volgende stap om voldoende ruimte voor bedrijven te waarborgen. In de EZ-begroting is vastgelegd dat richting 2050 naar verwachting 3,5 procent van het grondgebruik nodig is voor de economie, tegenover 2,8 procent in 2022. Het kabinet wil daarom voldoende ruimte intekenen voor bedrijventerreinen en fysieke uitbreiding van bedrijven mogelijk maken. Ook wordt expliciet vastgelegd dat gemeenten die bedrijventerreinen opheffen of transformeren, bijvoorbeeld voor woningbouw, deze ruimte moeten compenseren met nieuwe ruimte voor bedrijven. Rijk, medeoverheden en ondernemersorganisaties werken deze inzet samen verder uit in de Uitvoeringsafspraken Ruimte voor Economie. Vanaf 2027 komt bovendien een nieuwe subsidieregeling voor regionale innovatieclusters, met publieke cofinanciering en aandacht voor de fysieke randvoorwaarden voor groei. Hiervoor lopen de middelen structureel op tot 25 miljoen euro. Voor ondernemers is van belang dat ruimte voor bedrijven daarbij daadwerkelijk wordt verbonden met energie, water, bereikbaarheid en andere randvoorwaarden om te kunnen investeren. 

Arbeidsmarkt

Ziekte en Arbeidsongeschiktheid  

Het Kabinet blijft de hand uitsteken naar sociale partners om gezamenlijk te komen tot een beter functionerend stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Zo heeft het kabinet besloten de voorgestelde verlaging van het maximumdagloon met 20 procent volledig terug te draaien. Door de hoge instroom in en lage uitstroom uit de WIA nemen de kosten flink toe, en ook de kosten van de vergoedingsregeling voor eerder gemaakte fouten lopen op. Steeds meer ondernemers ervaren problemen bij het UWV. Het kabinet geeft aan nu vooral in te willen zetten op taakherschikking, betere samenwerking tussen de verzekeringsarts en bedrijfsarts en meer voorwaarden stellen aan WIA-herbeoordelingen. Ook zijn we blij dat er nu echt aandacht is voor de loondoorbetalingsplicht bij ziekte. Naar aanleiding van eerder gemaakte afspraken zijn wetsvoorstellen ingediend om het advies van de bedrijfsarts over de belastbaarheid van de zieke werknemer leidend te maken bij de toets op de re-integratie-inspanningen door UWV en re-integratie in het tweede ziektejaar te richten op werkhervatting bij een andere werkgever.  

WW-duur  

Het voorstel om de WW-duur te verkorten naar 12 maanden is uitgesteld naar 2029, met het doel dat hierover eerst een gesprek over plaatsvindt tussen de polder en politiek. Binnen dat gesprek zou het vooral moeten gaan over de vraag hoe we zoveel mogelijk mensen aan het werk houden, nu en in de toekomst. 

Talentstrategie, internationaal talent en nieuwkomers naar werk 

Universiteiten en hogescholen krijgen extra middelen om gericht internationaal toptalent aan te trekken en te behouden voor sectoren waar maatschappelijke opgaven het meest urgent zijn. We zijn positief over deze investering van 24,9 miljoen euro in 2026.  

We zijn positief over de ambities van het kabinet om 75.000 extra nieuwkomers naar werk te begeleiden. We zien de uitbreiding van het aantal ‘meedoenbalies’ in AZC's van 40 naar 90 als een goede stap om werk en nieuwkomers aan elkaar te verbinden.  

Minimumloon en jeugdloon  

Het wettelijk minimumloon (WML) is per 1 juli 2026 14,99 euro voor 21-plussers. Er vinden geen beleidsmatige aanpassingen van het WML plaats, maar wel de reguliere indexaties. Het wettelijk minimumjeugdloon wordt per 1 januari 2027 flink verhoogd voor de leeftijden 16 tot en met 20 jaar. In sommige arbeidsintensieve sectoren zal dit de loonkosten opdrijven en de marges verkleinen. Bovendien brengt de verhoging risico’s met zich mee in termen van minder werkgelegenheid voor jongeren en minder ruimte voor investeringen. 

Toekomstbestendige arbeidsmarkt 

 Het kabinet werkt door aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt met een balans tussen werkzekerheid voor werkenden en wendbaarheid voor ondernemers. Het kabinet gaat verder met de uitvoering van het arbeidsmarktpakket dat met sociale partners tot stand is gekomen. Daarbij wil het oog houden voor de aantrekkelijkheid van het creëren van nieuwe banen en voor de mogelijkheden van werkgevers om mee te bewegen met economische ontwikkelingen. Met de Wet meer zekerheid flexwerkers, die in 2027 in werking treedt, krijgen uitzendkrachten gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden als werknemers in vaste dienst in een vergelijkbare functie. Ook worden nulurencontracten vervangen door bandbreedtecontracten. Dit geeft werkenden meer rooster- en inkomenszekerheid, maar kan tegelijkertijd de vrijheid van werkgevers in de bedrijfsvoering beperken. Daarnaast verkort de wet de eerste fases van uitzendwerk. Tot slot kondigt het kabinet aan te werken aan een wet die de tijdelijkheid van het inlenen van uitzendkrachten waarborgt.  

Zelfstandigenwet  

Zoals aangekondigd werkt het kabinet aan de Zelfstandigenwet om te zorgen voor meer rust en duidelijkheid onder zelfstandigen en opdrachtgevers. Onderdeel van deze brede aanpak is wetgeving om duidelijkheid te bieden over wanneer je als, of met, zelfstandige(n) kunt werken. De uitgangspunten daarbij zijn dat je als zelfstandige onafhankelijk bent van anderen, ondernemersrisico’s draagt waar je ook van kunt profiteren en de vrijheid geniet om je werk zelf te organiseren. Eind september biedt het kabinet het wetsvoorstel aan voor uitvoeringstoetsen. Gelijktijdig start een (tweede) internetconsultatie. Ook wil het kabinet schijnzelfstandigheid tegengaan, onder meer met het rechtsvermoeden van werknemerschap en de implementatie van de nieuwe Europese platformwerkrichtlijn.

Aanpak misstanden arbeidsmigratie/uitzendwerk  

Het kabinet erkent de noodzaak van arbeidsmigratie, maar geeft tegelijkertijd aan dat misstanden moeten worden tegengegaan. Ook moet bij de omschakeling naar een hoogproductieve economie de groei van laagbetaalde arbeid worden beperkt. In 2027 treedt de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) in werking. Dat jaar geldt als overgangsjaar; vanaf 2028 start de handhaving. Deze wet is het belangrijkste instrument om uitzendkrachten beter te beschermen en te zorgen voor een gelijk speelveld.  

Veilig en gezond werken  

Het kabinet erkent nadrukkelijk de toenemende psychische problematiek, in het bijzonder onder jongeren, en werkt na afronding van de lopende inventarisatie aan een aanpak. De inzet op preventie is positief. Op de werkvloer moet naast preventie meer aandacht komen voor de-medicalisering en voor de positieve bijdrage die werk kan leveren aan gezondheid, herstel en participatie. De inzet op Van Werk naar Werk en Leven Lang Ontwikkelen kan dit ondersteunen. Ook duurzame inzetbaarheid en het voorkomen van werkgerelateerde uitval blijven terecht prioriteit. De nieuwe subsidieregeling Duurzame Inzetbaarheid biedt branches mogelijkheden om hiervoor een gerichte sectorale aanpak te ontwikkelen. De uitkomsten van het onderzoek naar financiële prikkels kunnen deze beweging verder ondersteunen. Het kabinet zet de ambities uit de Arbovisie 2040 voort. Voor werkgevers is daarbij de kern dat gezond en veilig werken wordt ondersteund door eenvoudige, begrijpelijke en goed naleefbare regels, met ruimte voor een risicogerichte aanpak en toezicht.