Nieuwe wetgeving productaansprakelijkheid

Op 8 december 2024 is de herziene richtlijn productaansprakelijkheid (EU/2024/2853) in werking getreden. De oude richtlijn dateert van 1985 en regelt de aansprakelijkheid als personen lichamelijke of materiële schade lijden door producten met gebreken. De nieuwe richtlijn past de aansprakelijkheidsregels aan voor nieuwe technologieën.

Om welke producten gaat het?

De nieuwe richtlijn heeft betrekking op producten die na 9 december 2026 in de handel zijn gebracht of in gebruik zijn gesteld. In de nieuwe richtlijn gaat het niet meer alleen om fysieke producten. Ook ‘software’ en ‘digitaal fabricagedossiers’ vallen onder de nieuwe richtlijn. Software omvat besturingssystemen, firmware, computerprogramma’s en AI-systemen. Ook software die is geïntegreerd in fysieke producten valt hieronder. Bij digitaal fabricagedossiers gaat het bijvoorbeeld om digitale bestanden voor 3D-printing. Verder vallen ook ‘bijbehorende diensten’ onder de nieuwe richtlijn. Dit zijn digitale diensten die zodanig in een product zijn geïntegreerd of daarmee onderling zijn verbonden, dat het product zonder die bijbehorende dienst zijn functies niet zou kunnen vervullen. Bijvoorbeeld een temperatuurregelingsdienst die de temperatuur van een slimme koelkast monitort en reguleert.

Om welk soort schade gaat het?

Ook hier is de nieuwe richtlijn uitgebreid ten opzichte van de oude richtlijn. Aansprakelijkheid voor schade als gevolg van lichamelijk letsel en materiële schade blijft bestaan. Onder lichamelijk letsel valt nu ook ‘medisch erkende schade aan de geestelijke gezondheid’. Verder betreft materiële schade nu ook vernietiging of corruptie van gegevens, zoals verwijdering van bestanden van een harde schijf. Datalekken of een inbreuk op de AVG vallen hier niet onder.

Een andere belangrijke wijziging is dat het drempelbedrag van € 500,- niet meer geldt. Voorheen was het zo dat als de klant schade had geleden door een gebrekkig product en de schade bedroeg minder dan € 500,-, de klant toch de verkoper in plaats van de producent verantwoordelijk kon houden voor deze schade. In de nieuwe richtlijn kan de klant de producent van het gebrekkige product aansprakelijk stellen voor de schade, ook als die kleiner is dan € 500,-.

Wie is aansprakelijk?

De nieuwe richtlijn zorgt ervoor dat er altijd in de EU een marktdeelnemer is die verantwoordelijk kan worden gehouden voor gebrekkige producten. In de eerste plaats is de fabrikant van het gebrekkige product of component aansprakelijk. Als de fabrikant niet in de EU is gevestigd is kan de importeur of gemachtigde aansprakelijk worden gesteld. Wanneer deze ook niet in de EU zijn gevestigd is de fulfilmentdienstverlener de verantwoordelijke partij. Ook kunnen retailers en online platforms in specifieke gevallen aansprakelijk worden gesteld.

Wie moet wat bewijzen?

De richtlijn voorziet in een betere bewijspositie voor benadeelden, zodat het met name in complexe zaken makkelijker wordt om bewijs te leveren van het gebrek van het product en het causaal verband tussen het gebrek en de schade. Het uitgangspunt is dat de bewijslast bij de benadeelde blijft. Maar de richtlijn voorziet erin dat benadeelden gemakkelijker toegang krijgen tot in gerechtelijke procedures te gebruiken bewijsmateriaal.

Geldt de nieuwe richtlijn ook voor refurbished producten?

Als een marktdeelnemer reparaties of andere verrichtingen uitvoert die geen ingrijpende wijziging inhouden, is die marktdeelnemer niet op grond van deze wetgeving aansprakelijk. Of een wijziging ingrijpend is wordt vastgesteld aan de hand van de General Product Safety Regulation (GPSR), zie ook het eerdere kennisartikel over die wet. Wanneer een product echter ingrijpend wordt gewijzigd en vervolgens op de markt wordt aangeboden of in gebruik wordt gesteld, wordt het als een nieuw product beschouwd. De partij die de ingrijpende wijziging heeft aangebracht kan dan als fabrikant worden aangemerkt en aansprakelijk worden gesteld voor de door het product veroorzaakte schade.

Wanneer treedt de nieuwe richtlijn in werking?

De richtlijn is 8 december 2024 in werking getreden. Lidstaten moeten uiterlijk 9 december 2026 de richtlijn hebben omgezet in nationale wetgeving.

Het wetgevingsproces in de Tweede Kamer en de parlementaire stukken vind je hier.