Nieuwe regels voor duurzaamheidsclaims en keurmerken: wat betekent de ECGT-richtlijn voor webshops?

Nieuwe Europese regels moeten consumenten beter beschermen tegen greenwashing en helpen om duurzamere keuzes te maken. Met de Empowering Consumers for the Green Transition-richtlijn (ECGT) scherpt de Europese wetgever de regels voor duurzaamheidsclaims en duurzaamheidskeurmerken aan. Voor webshops betekent dit dat algemene groene marketingtermen, klimaatclaims en eigen duurzaamheidslabels kritisch moeten worden beoordeeld.

Vanaf wanneer gelden de nieuwe regels?

De ECGT-richtlijn moet vanaf 27 september 2026 worden toegepast. In Nederland is de richtlijn omgezet via de Implementatiewet richtlijn betere duurzaamheidsinformatie voor consumenten. Vanaf die datum kunnen webshops worden aangesproken op duurzaamheidsclaims en duurzaamheidskeurmerken die niet aan de nieuwe regels voldoen.

Aangescherpte regels tegen misleiding over duurzaamheid

De richtlijn verduidelijkt dat consumenten niet mogen worden misleid over milieu-, sociale en circulariteitskenmerken van producten. Het gaat bijvoorbeeld om duurzaamheid, repareerbaarheid, recycleerbaarheid, arbeidsomstandigheden, mensenrechten en dierenwelzijn.

Claims over toekomstige duurzaamheidsdoelen

Steeds meer ondernemingen communiceren over toekomstige doelen, zoals klimaatneutraliteit of netto nul uitstoot. Zulke claims blijven mogelijk, maar alleen wanneer zij worden ondersteund door concrete, controleerbare en openbaar toegankelijke plannen en doelstellingen. Daarnaast moet de voortgang regelmatig worden gecontroleerd door een onafhankelijke deskundige.

De onderneming moet bovendien beschikken over een uitvoerig en realistisch uitvoeringsplan. Dit plan moet meetbare en tijdsgebonden doelen bevatten, evenals andere relevante elementen die nodig zijn om het plan uit te voeren, zoals de toewijzing van middelen. Ook moet de voortgang regelmatig worden gecontroleerd door een onafhankelijke externe deskundige. De bevindingen van deze deskundige moeten beschikbaar worden gesteld aan consumenten.

Irrelevante duurzaamheidsvoordelen zijn niet toegestaan

Een webshop mag een voordeel niet benadrukken wanneer dit voordeel geen rechtstreeks verband houdt met een kenmerk van het product of de bedrijfsactiviteit. Het gaat om claims die consumenten ten onrechte de indruk kunnen geven dat het product of de onderneming beter is voor het milieu of de maatschappij dan vergelijkbare alternatieven.

Denk aan de mededeling dat flessenwater glutenvrij is en de claim dat papier geen plastic bevat. Zulke mededelingen kunnen feitelijk juist zijn, maar toch een misleidende indruk geven doordat het genoemde voordeel niet relevant of onderscheidend is.

Vergelijkende duurzaamheidsclaims moeten transparant zijn

Vergelijkingen tussen producten op basis van milieu-, sociale of circulariteitskenmerken blijven mogelijk. Een webshop moet consumenten dan wel voldoende informatie geven om de vergelijking te kunnen beoordelen.

Daarbij moet informatie beschikbaar zijn over:

• de gebruikte vergelijkingsmethode;
• de producten die met elkaar zijn vergeleken;
• de leveranciers van die producten;
• de maatregelen waarmee de informatie actueel wordt gehouden.

De vergelijking moet bovendien objectief zijn. Dit betekent dat producten met dezelfde functie worden vergeleken, dat een gemeenschappelijke methode en gemeenschappelijke aannames worden gebruikt en dat de vergelijking betrekking heeft op wezenlijke en controleerbare kenmerken.

Nieuwe regels voor duurzaamheidskeurmerken

Een belangrijk onderdeel van de ECGT-richtlijn gaat over duurzaamheidskeurmerken. De Europese wetgever wil voorkomen dat consumenten worden geconfronteerd met onduidelijke of zelfbedachte keurmerken waarvan de betrouwbaarheid niet vaststaat.

Een duurzaamheidskeurmerk is volgens de richtlijn een vrijwillig betrouwbaarheids-, kwaliteits- of vergelijkbaar keurmerk dat tot doel heeft een product, proces of bedrijfsactiviteit te onderscheiden en te promoten door te verwijzen naar milieu- of sociale kenmerken. Verplichte keurmerken die op grond van Europese of nationale wetgeving moeten worden gebruikt, vallen niet onder deze definitie.

Wanneer is een duurzaamheidskeurmerk toegestaan?

Vanaf 27 september 2026 mag een duurzaamheidskeurmerk alleen worden gebruikt wanneer:

• het keurmerk door een overheidsinstantie is ingesteld; of
• het keurmerk is gebaseerd op een certificeringsregeling met objectief toezicht door een onafhankelijke derde partij.

De richtlijn noemt onder meer het EU Ecolabel en EMAS als voorbeelden van keurmerken die door een overheidsinstantie zijn ingesteld.

Wat wordt verboden?

Het tonen van een duurzaamheidskeurmerk zonder certificeringsregeling of overheidsbasis wordt toegevoegd aan de zwarte lijst van verboden handelspraktijken. Het gebruik daarvan is dus onder alle omstandigheden verboden.

Een duurzaamheidskeurmerk kan ook een milieuclaim zijn

Wanneer een duurzaamheidskeurmerk in commerciële communicatie suggereert dat een product een positief milieueffect, geen milieueffect of een minder schadelijk milieueffect heeft dan andere producten, wordt het keurmerk ook als milieuclaim beschouwd. Het keurmerk moet dan niet alleen voldoen aan de regels voor duurzaamheidskeurmerken, maar ook aan de overige regels voor milieuclaims.

Generieke milieuclaims worden beperkt

De richtlijn verbiedt algemene milieuclaims zoals:

• groen;
• milieuvriendelijk;
• klimaatvriendelijk;
• ecologisch;
• zacht voor het milieu.

wanneer de webshop geen erkende voortreffelijke milieuprestaties kan aantonen die relevant zijn voor de claim. Een claim als ‘duurzaam geproduceerd’ zonder verdere uitleg is daarom niet toegestaan. Specifieke en controleerbare informatie, zoals een percentage gerecycled materiaal of een erkend keurmerk, is dus vereist.

Wanneer de specificatie van de milieuclaim in duidelijke en in het oog springende bewoordingen op hetzelfde medium, zoals in dezelfde reclameboodschap, de verpakking van het product of de website wordt vermeld, wordt de milieuclaim niet beschouwd als een generieke milieuclaim.

Een schriftelijke of mondelinge claim in combinatie met impliciete claims in de vorm van kleuren of afbeeldingen kan ook een generieke milieuclaim zijn.

Een voordeel voor een onderdeel is niet automatisch een voordeel voor het hele product

Een webshop mag niet suggereren dat een volledig product duurzaam is wanneer het voordeel slechts betrekking heeft op een onderdeel daarvan. Dit verbod staat op de zwarte lijst en geldt dus onder alle omstandigheden. Denk aan de aanprijzing ‘gemaakt van gerecycled materiaal’, terwijl alleen de verpakking uit gerecycled materiaal bestaat.

CO₂-neutraal door compensatie? Dat mag niet meer

Een product mag niet als klimaatneutraal, CO₂-neutraal of klimaatpositief worden gepresenteerd wanneer die claim is gebaseerd op compensatie van broeikasgasemissies buiten de waardeketen van het product. Dit verbod wordt eveneens opgenomen in de zwarte lijst.

Denk aan uitingen zoals:

• klimaatneutraal’;
• ‘gecertificeerd CO₂-neutraal’;
• ‘met positieve koolstofbalans’;

Wettelijke verplichtingen zijn geen duurzaam voordeel

Een webshop mag niet adverteren met eigenschappen die wettelijk verplicht zijn voor alle vergelijkbare producten. Consumenten mogen daardoor niet de indruk krijgen dat een product duurzamer is dan concurrenten. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan om aan te geven dat een product geen stof bevat die voor alle vergelijkbare producten al wettelijk verboden is. Dat mag niet als duurzaamheidsvoordeel worden gepresenteerd.

Online communicatie direct aanpassen, bestaande voorraad is voorlopig vrijgesteld

Webshops hebben tot 27 september tijd om hun (online) communicatie aan te passen aan de nieuwe wetgeving. Ook producten die vanaf dat moment op de markt worden gebracht én duurzaamheidsclaims bevatten, dienen in lijn te zijn met de nieuwe regels. Echter, wanneer claims en communicatie op bestaande voorraad aanwezig is, mag deze voorraad opgemaakt worden. Denk hierbij aan informatie op een bestaande productverpakking of hangtag.

Wat kunnen webshops nu doen?

Met het oog op 27 september 2026 is het verstandig om alle (online) duurzaamheidsuitingen te controleren, waaronder:

• productomschrijvingen;
• advertenties;
• duurzaamheidsclaims;
• duurzaamheidskeurmerken;
• badges en iconen;
• verpakkingsinformatie.

Controleer daarbij steeds of de claim duidelijk, specifiek en controleerbaar is en of consumenten kunnen begrijpen waarop de claim is gebaseerd. Onze checklist kan helpen om dit in orde te maken.

Conclusie

De ECGT-richtlijn verbiedt duurzaamheidscommunicatie niet, maar stelt wel strengere eisen aan de betrouwbaarheid ervan. Het grootste juridische risico ligt bij algemene duurzaamheidsclaims, klimaatclaims gebaseerd op compensatie en zelfontwikkelde duurzaamheidskeurmerken waarvoor geen geldige certificeringsregeling bestaat. Voor webshops verschuift de focus daarom van algemene groene marketingtermen naar concrete, controleerbare en goed onderbouwde informatie. Meer tips zijn te vinden in onze checklist.

Vragen?

Heb je nog vragen? Neem dan contact op met de juridische afdeling van Thuiswinkel.org via juridisch@thuiswinkel.org.