Rapport Wennink roept op tot keuzes voor de toekomst

Jarenlang was economische groei in Nederland bijna vanzelfsprekend. Er was werk, vertrouwen in de toekomst en een sterke verzorgingsstaat. Maar onder die voorspoed is iets gaan schuiven. Het fundament van onze welvaart brokkelt langzaam af en dat merken we in steeds meer sectoren.

In het onlangs gepubliceerde Rapport Wennink wordt deze ontwikkeling scherp beschreven. Het demissionair kabinet Schoof vroeg Peter Wennink, voormalig topman van ASML, begin september om een onafhankelijk advies uit te brengen over het toekomstige verdienvermogen van Nederland. De conclusie is duidelijk: Nederland investeert te weinig in productiviteit, technologie en innovatie, terwijl andere landen versnellen.

Voor e-commerce is dit rapport direct relevant. De sector draait op digitalisering, data en slimme logistiek en kan een belangrijke bijdrage leveren aan hogere arbeidsproductiviteit. Tegelijkertijd loopt ook e-commerce steeds vaker vast door volle netten, trage vergunningen en complexe regels.

Het rapport maakt duidelijk dat groei niet vanzelf komt. Voor e commerce ligt de opgave in blijven investeren in digitale innovatie, efficiënte ketens en toekomstbestendige infrastructuur. Alleen dan kan de sector bijdragen aan economische groei én aan de brede welvaart die Nederland nodig heeft.

Het stille risico van te lage economische groei

Volgens het rapport is er minimaal 1,5 tot 2 procent economische groei per jaar nodig om onze publieke voorzieningen als zorg, onderwijs, sociale zekerheid in stand te houden. Maar de werkelijkheid is een stuk soberder. De verwachte groei ligt tussen de 0,5 en 1 procent. Dat lijkt marginaal, maar het verschil maakt of we vooruitgaan of langzaam achteruit glijden.

De kern van het probleem ligt bij de arbeidsproductiviteit. Waar groei vroeger vooral kwam doordat meer mensen gingen werken, is die ruimte nu vrijwel verdwenen. Verdere groei moet komen uit slimmer werken, efficiënter produceren en meer waarde per gewerkt uur.

En precies daar wringt het. Nederland investeert onvoldoende in technologie en in sectoren die het verschil kunnen maken. De randvoorwaarden zijn simpelweg niet op orde: het elektriciteitsnet raakt vol, vergunningen worden niet verleend, regels zijn complex en energie is duur. Daardoor wordt het steeds lastiger om te vernieuwen.

Een verhaal over keuzes en over kansen

E-commerce raakt aan vrijwel alle thema’s uit het rapport. Digitalisering, infrastructuur, innovatie, arbeidsproductiviteit en strategische autonomie komen hier samen. Hoewel de sector niet expliciet wordt genoemd, bevindt e-commerce zich precies op het snijvlak van de noodzakelijke veranderingen die het rapport beschrijft.

Juist omdat e-commerce sterk leunt op digitalisering en technologie, wordt de impact van beperkte ruimte en trage besluitvorming hier extra snel zichtbaar. Dat blijkt uit datacenters die niet kunnen uitbreiden door netcongestie. Logistieke knooppunten wachten soms jaren op vergunningen. Start en scale ups lopen internationaal talent mis of haken af door complexe regels en wisselend beleid.

Digitalisering als structurele groeimotor

Het rapport wijst digitalisering en kunstmatige intelligentie aan als een van de vier strategische domeinen waarin Nederland zich moet onderscheiden. Voor e-commerce is dat geen toekomstbeeld, maar dagelijkse praktijk. Veel leden van Thuiswinkel.org lopen voorop in het slim inzetten van technologie om beter, sneller en duurzamer te werken. Voorbeelden zijn realtime voorraadbeheer, AI-gedreven productaanbevelingen of het automatiseren van retourprocessen.

Toch is de ruimte voor digitale innovatie niet onbeperkt. Privacyregels, datasoevereiniteit, afhankelijkheid van buitenlandse platforms. Het zijn thema’s die niet alleen technisch, maar ook politiek en economisch van aard zijn. Juist daarom is het van belang dat digitalisering in Nederland wordt gezien als structurele groeimotor. E-commerce kan hier een sleutelrol in spelen, niet alleen als gebruiker van technologie, maar ook als aanjager van kennis, infrastructuur en innovatie.

Circulariteit als strategische economische noodzaak

Over de circulaire economie stelt Wennink dat Nederland sneller moet overschakelen van een lineaire naar een circulaire economie om economisch sterk en weerbaar te blijven. Grondstoffen worden schaarser en door de grote afhankelijkheid van import is Nederland kwetsbaar. Circulariteit is daarmee niet alleen een milieudoel, maar ook een strategische en economische noodzaak.

Veel bedrijven willen verduurzamen, maar lopen vast door onzeker en versnipperd beleid, het ontbreken van duidelijke normen en onvoldoende financiële prikkels. Het rapport pleit daarom voor meer langetermijnzekerheid, betere Europese afstemming en intensievere samenwerking in ketens. Ook zijn extra investeringen nodig in innovatie en opschaling.

De overheid moet hierin een actievere rol nemen. Met gericht beleid, fiscale stimulansen en duurzaam inkopen kan de circulaire economie daadwerkelijk van de grond komen en uitgroeien tot een bron van economische kansen.

Infrastructuur die groei mogelijk maakt

Naast digitalisering benadrukt het rapport het belang van infrastructuur. Energie, ruimte, netwerken en logistiek vormen de basis van elk gezond verdienmodel. Voor e-commerce geldt dit in het bijzonder. Zonder goed functionerende distributienetwerken, betrouwbare energie en schaalbare digitale verbindingen komt de keten tot stilstand.

Veel bedrijven investeren al in verduurzaming, automatisering en slimme logistiek. Die inspanningen lopen echter vast op trage procedures, volle netten en een gebrek aan langetermijnvisie. Het rapport maakt duidelijk dat dit geen losse problemen zijn, maar structurele knelpunten die de hele economie afremmen. Door infrastructuur te behandelen als randvoorwaarde voor productiviteit en maatschappelijke vooruitgang ontstaat er weer ruimte om te groeien.

Vooruitkijken met lef

Concluderend laat het Rapport Wennink zien dat Nederland zich op een kantelpunt bevindt. Zonder gerichte investeringen in productiviteit, technologie en infrastructuur neemt de economische ruimte af en komt onze welvaart onder druk te staan. Niet kiezen is daarbij geen neutrale optie, maar leidt tot achteruitgang.

De e-commerce sector kan bijdragen aan hogere productiviteit en economische groei, maar alleen als de randvoorwaarden verbeteren. Dat vraagt om ruimte voor digitale innovatie, schaalbare infrastructuur en voorspelbaar beleid.

De oproep van het rapport is daarom concreet. Wie toekomstige welvaart wil behouden, moet nu handelen. Dat geldt voor de overheid, maar ook voor sectoren die willen blijven groeien. E-commerce kan en moet die rol pakken, mits het systeem weer meebeweegt.