Position Paper: Dit is het moment voor de circulaire economie

Duurzaamheid begint een steeds prominentere positie op de agenda van bedrijven te krijgen. We bewegen ons meer en meer naar een circulaire economie, waarin we efficiënter en effectiever met grondstoffen omgaan en we ons bewuster zijn van onze omgeving. De drang naar een duurzamere economie is niet nieuw, want in het verleden is al vaker geroepen om maatregelen rondom het dreigende tekort aan bepaalde grondstoffen en de verregaande impact op het milieu. Maar nu lijkt het moment voor een circulaire economie toch echt te zijn aangebroken.

De verschuiving naar een circulaire economie begint momenteel serieuze vormen aan te nemen. Wat is het verschil met ongeveer dertig jaar geleden en waarom zou er nu in internationaal verband wel grootschalig gehoor worden gegeven aan de roep om een duurzamer beleid? In onze position paper geven we drie redenen waarom dit in onze ogen hét moment is voor een circulaire economie.

Consument aan het roer

De consument is de belangrijkste ketenactor want uiteindelijk draait alles om het voorzien in zijn behoeften. Wanneer de consument massaal zou vragen om duurzame producten, dan komt duurzaamheid vanzelf bij bedrijven bovenaan de prioriteitenlijst te staan. Tot dusver is dat nog niet gebeurd, maar we zien wel dat de consument aan het veranderen is. De nieuwe technologie heeft voor een informatiesamenleving gezorgd waarin consumenten op een andere wijze zijn gaan kopen en verkopen. Daarnaast hechten consumenten steeds minder waarde aan eigendom en is het imago van ‘tweedehands’ de afgelopen jaren flink opgekrikt. Zo zijn marktplaatsen met tweedehandsartikelen bijzonder populair, worden er steeds meer producten gedeeld en krijgen reparatieservices een steeds grotere rol. De motivatie achter dit gedrag is vaak vanuit kostenvoordelen, maar hierbij lijken duurzaamheid en kostenbesparing samen te komen.

Technologische ontwikkelingen

Tegelijkertijd zien we dat technologische ontwikkelingen de consument de mogelijkheid geven om via slimme apparaten de effecten van eigen gedrag op duurzaamheid te zien (behavioral sustainability). Hiermee is hij ‘in control’ als het gaat om duurzame keuzes. Denk maar aan de slimme thermostaten waarmee consumenten tot op het uur nauwkeuring inzicht hebben in het eigen energiegebruik en gasverbruik. Daarnaast geeft meer toegang tot data goede mogelijkheden tot efficiënter gebruik van goederen en diensten.

Het grootste verschil met nu en een paar jaar geleden is de mogelijkheid om nieuwe rendabele businessmodellen te maken. Dankzij de technologische mogelijkheden kunnen we met businessmodellen werken waarin dezelfde producten en diensten geleverd kunnen worden zonder nieuwe grondstoffen te hoeven gebruiken. Online platformen waar tweedehands producten worden aangeboden, zijn hier een goed voorbeeld van. Ten slotte maken technologische ontwikkelingen het mogelijk om effectief samen te werken in de keten en beter in contact te staan met de consument. Dit geeft ruimte voor creatieve businessmodellen waarin meer consumentendata beschikbaar zullen komen.

Secondaire grondstoffen worden goedkoper

Ook de rol van secondaire grondstoffen verandert drastisch de komende jaren. De huidige circulaire businessmodellen lijken momenteel nog niet rendabel, maar de verwachting is dat de grondstofprijzen over de komende jaren significant gaan stijgen als gevolg van schaarste. Hiermee wordt het automatisch interessanter om te investeren in secondaire grondstoffen. Als gevolg van de schaarste worden grondstoffen politiek gezien ook steeds aantrekkelijker. Zo neemt de zekerheid rondom de levering van grondstoffen vanuit andere landen bijvoorbeeld af. Daarnaast worden secondaire grondstoffen als gevolg van efficiëntere recycling (waar Nederland al ver in is) steeds beter beschikbaar en goedkoper leverbaar.