De oorlog raakt veel mensen en het zijn spannende en onzekere tijden. We geven een overzicht van de ontwikkelingen voor ondernemers. Heb je hier vragen over? Neem contact met ons op via helpdesk@thuiswinkel.org.

Importheffingen op Oekraïense producten geschrapt

De Europese Commissie heeft voorgesteld de invoerrechten op alle Oekraïense export naar de Europese Unie voor een jaar te schorsen. Het voorstel zou ook de schorsing met één jaar inhouden van alle antidumping- en vrijwaringsmaatregelen van de EU die van toepassing zijn op de Oekraïense staaluitvoer.

Deze verreikende stap is bedoeld om de Oekraïense export naar de EU te helpen stimuleren. Het zal de moeilijke situatie van de Oekraïense producenten en exporteurs, die het hoofd moeten bieden aan de militaire invasie van Rusland, helpen verlichten.

“De Russische militaire agressie heeft niet alleen geleid tot een tragisch verlies aan mensenlevens en een massale verplaatsing van onschuldige Oekraïense burgers, maar heeft ook een verwoestend effect op de Oekraïense economie en het vermogen van Oekraïne om handel te drijven met de rest van de wereld, omdat de productiecapaciteit en vitale exportroutes ernstig worden getroffen”, aldus de Europese Commissie. In deze moeilijke context wil de EU zoveel mogelijk doen om Oekraïne te helpen zijn handelspositie met de rest van de wereld te handhaven en zijn handelsbetrekkingen met de EU verder te verdiepen.

De EU neemt ook al maatregelen om het goederenvervoer over land te vergemakkelijken, zodat de Oekraïense producten de wereld over kunnen. Zo is de Commissie al begonnen met het liberaliseren van de voorwaarden voor Oekraïense vrachtwagenchauffeurs die goederen vervoeren tussen Oekraïne en de EU, en met het vergemakkelijken van de doorvoer en het gebruik van de EU-infrastructuur om de Oekraïense export naar derde landen te kanaliseren. Deze maatregelen zullen de Oekraïense producenten de broodnodige flexibiliteit en zekerheid bieden.

Het voorstel moet nu worden behandeld en goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie.


Veel onduidelijkheid bij ondernemers

Tijdens een bijeenkomst van VNO-NCW met Europese zusterorganisaties over de laatste ontwikkelingen op het gebied van sancties kwam naar voren dat er nog veel onduidelijk is over de sancties en de toepassing ervan.

  • De onduidelijkheid omtrent de sancties uit zich op verschillende manieren. Zo is het voor bedrijven die in Rusland actief zijn een zeer complexe situatie, waarbij bedrijven te maken kunnen krijgen met regeldruk, boetes en onteigening vanuit Rusland. Tegelijkertijd mogen bepaalde Europese bedrijven geen handeldrijven met Rusland, maar zijn zij nog wel gebonden aan eerder gemaakte afspraken, met financiële consequenties tot gevolg.
  • Ook de Russische tegensancties zijn vaak erg onduidelijk, onvolledig en tegenstrijdig. De Association of European Bussinesses belde in vanuit Rusland en vroeg om specifieke casussen bij hen aan te kaarten, zodat zij kunnen ondersteunen. Russische sancties zien toe op bepaalde goederen, die verder niet gedefinieerd werden door de Russische regels, waardoor het voor Europese bedrijven vaak onduidelijk is of ze onder de sancties vallen of niet.
  • Verder speelt het onderwerp overcompliance. Transacties of goederen die niet onder de sancties vallen worden vaak alsnog geblokkeerd door banken, havenwerkers weigeren Russische schepen te laden en te lossen etc. Overcompliance is ook een probleem in Rusland. In de context van tegensancties tegen ‘onvriendelijke landen’ worden (huur)contracten niet verlengd en wordt er uit voorzorg geen handel gedreven.
  • Dit probleem is ook gerelateerd aan de onduidelijkheid in de sancties. Een specifiek voorbeeld betreft luxe alcoholproducten, waarbij er twee classificeringen werden gehanteerd om te bepalen of een fles alcohol al dan niet onder de sancties valt. Dit heeft er toe geleid dat Italië er een compleet eigen interpretatie op de sancties op nahoudt, wat in feite betekent dat er een exportverbod is.
  • Ten slotte bestaan er zorgen doordat trademarks niet meer effectief zijn om parallelle import tegen te gaan; door de sancties is criminele handel in producten die onder de sancties vallen toegenomen. Waar bedrijven normaliter hun trademark kunnen gebruiken om hun producten te beschermen, lukt dat nu niet meer.
Oekraïne Vlag CTA 800X400 (200 X 200 Px)

Onderzoek naar de impact
van de oorlog

Thuiswinkel.org ontvangt steeds meer signalen dat de oorlog in Oekraïne direct en indirect impact heeft op de e-commercesector. Om een beter zicht te krijgen op de impact van oorlog en de sancties vanuit de Europese Unie hebben wij een korte vragenlijst opgesteld. 

Vul de vragenlijst in

Exportrestricties zonnebloemenolie en -pitten

Op 31 maart heeft Rusland ook aangekondigd een quotum op de uitvoer van zonnebloemolie in te stellen en de uitvoer van zonnebloempitten en raapzaad te verbieden. Met ingang van 1 april 2022 wordt een verbod op de uitvoer van zonnebloempitten en raapzaad ingevoerd. Met ingang van 15 april 2022 geldt een plafond voor de uitvoer van zonnebloemolie (1,5 miljoen ton) en -schroot (700.000 ton). De maatregelen blijven van kracht tot 31 augustus 2022.


Op 15 maart 2022 besloot de EU een vierde pakket economische en individuele sancties op te leggen als reactie op de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne. Zo is Rusland de status van ‘meest beginstigde natie’ afgenomen. Die status geeft landen bepaalde handelsvoordelen om zo de handel met de EU te vergemakkelijken. Zie dit artikel van reuters (Engels) voor verdere uitleg. Dit maakt verdere handelsbeperkingen en zelfs verboden mogelijk. De EU introduceerde deze handelsbeperkingen:

  • Dual use goederen en diensten mogen helemaal niet meer worden geëxporteerd
  • Exportrestricties op technologie
  • Verbod op export van luxegoederen, met name luxeauto’s
  • Importverbod op ijzer en staal vanuit Rusland en Belarus (verlies van 3,3 miljard aan export voor Rusland)

Daarnaast omvatten de nieuwe maatregelen een verbod op:

  • alle transacties met bepaalde staatsbedrijven
  • het verlenen van ratingdiensten aan een Russische persoon of entiteit
  • nieuwe investeringen in de Russische energiesector, uitzonderingen zijn kernenergie en bepaalde andere producten die naar de EU worden getransporteerd.

Bron: VNO-NCW

Zorgen om veiligheid personeel

Het Nederlandse bedrijfsleven maakt zich ernstig zorgen over de veiligheid van medewerkers in Oekraïne en de regio eromheen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een noodnummer dat je kunt bellen als je vragen hebt over het naar Nederland halen van je personeel; +31 247 247 247

Potentie tot grote gevolgen

Ondernemers vrezen grote gevolgen van de crisis, meldt VNO-NCW. Zo zijn veel zorgen over de energievoorziening en de prijsstijgingen van energie en grondstoffen. Die kunnen de toch al hoge inflatie nog verder opstuwen, waarbij ondernemers de kostenstijgingen maar beperkt kunnen doorberekenen. Sectoren als bakkers en zoetwarenfabrikanten kunnen last krijgen van veel hogere graanprijzen, zo bleek vanmiddag tijdens de sessie.

Ook de import van andere grondstoffen zoals nikkel, hout en oliën en vetten wordt duurder of moeilijker, zo laten onze leden weten. Organisaties in de transport en logistiek melden al over gevolgen op verzekeringen, zoals krediet- en transportverzekeringen, en strengere controles en langere wachttijden bij de diverse landen waaraan Oekraïne grenst die nog wel open zijn. Daarnaast komen goederen uit China lastiger in Europa, vanwege blokkades in Oost-Europa en opstoppend verkeer als gevolg daarvan. De Nederlandse reders hebben onder meer zorgen over bemanningsleden die vastzitten in het gebied en het ontregelen van scheepvaartcommunicatie door cyberaanvallen. Deze angst voor cyberaanvallen leeft breder onder ondernemers. Ondernemingen ondervinden ook uitdagingen bij de bouw en doorontwikkeling van webwinkels en apps, aangezien veel webwinkels en toeleveranciers werken met Oekraïense collega's. 

Dringend advies: beveilig je digitale systemen

De oorlog in Oekraïne vraagt dringend om een verhoging van de digitale weerbaarheid van het bedrijfsleven in Nederland. Dus ook voor webwinkels en toeleveranciers. Alhoewel er op dit moment geen concrete aanwijzingen zijn voor gerichte Russische cyberaanvallen op Nederlandse organisaties, is verhoogde waakzaamheid van groot belang. We schreven hier al eerder over. 

Sanctieloket en grondstoffenscanner

De Europese Unie heeft sancties opgelegd aan Rusland. Die sancties raken ook het Nederlandse bedrijfsleven. Voor bedrijven die grondstoffen uit Rusland of Oekraïne halen, kan de grondstoffenscanner van onder andere het ministerie van EZK hulp bieden. Met deze scanner krijgen deze bedrijven inzicht in hun risico’s en worden handelsperspectieven geboden om die risico’s te beperken. Daarnaast heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland het al bestaande sanctieloket verder uitgebreid.

Hulp bieden

We horen en zien vanuit de achterban allerlei initiatieven ontstaan om voor Oekraïne in actie te komen, zoals met hulpgoederen en de opvang van mensen. Wil jij ook iets doen?

De ambassade van Oekraïne geeft aan dat er een dringende behoefte is aan humanitaire hulpgoederen, voedsel en brandstof. Voor het opzetten van hulpacties (praktische zaken als transport en levering) kunnen bedrijven contact opnemen met de ambassade of – op advies van de ambassade van Oekraïne – een van de onderstaande hulporganisaties benaderen:

Bron: VNO-NCW.nl 


Heb je hier vragen over? Neem dan contact met ons op via helpdesk@thuiswinkel.org

Veelgestelde vragen

De nieuwe EU-sancties die zijn aangenomen raken Rusland hard, maar hebben ook flinke gevolgen voor de Nederlandse economie. Nederlandse bedrijven worden waarschijnlijk het meest geraakt door de uitbreiding van de lijst met goederen die onder exportcontrole vallen.

De EU-sancties tegen Rusland richten zich onder meer op de financiële, energie- en transportsector (vliegtuigsector) en voor dual-use-goederen (goederen die ook militair gebruikt kunnen worden). Ook zijn er mensen toegevoegd aan de lijst van personen die de EU niet meer mogen betreden of personen die er geen zaken mogen doen. Bedrijven die zakendoen in deze sectoren of met deze personen, moeten goed onderzoeken of zij dit nog mogen doen. Dit kan door de officiële sanctieteksten (verordeningen) te lezen. In de bijlagen van deze verordeningen staan lijsten met goederen, personen en bedrijven waartegen sancties gelden. Het Ondernemersloket sancties Rusland biedt ook ondersteuning.

Als de sancties Nederlandse ondernemers treffen, kunnen zij bestaande regelingen en diensten van RVO gebruiken om bijvoorbeeld alternatieve afzetmarkten te vinden. Ook maakt Nederland zich binnen de EU hard voor een eerlijke verdeling van de lasten tussen de EU-lidstaten. Als lidstaten onevenredig hard worden geraakt, kan de EU mogelijk later overwegen de zwaar getroffen lidstaten te compenseren. Daarnaast dringt Nederland er bij de EU op aan dat zij op Europees niveau ondernemers helpt met het vinden van alternatieve afzetmarkten.

Treffen de sancties jouw bedrijf? Neem dan contact op met het ondernemersloket sancties Rusland.

Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/oekraine-en-rusland/vragen-en-antwoorden

In het overzicht van de Rijksoverheid van sancties tegen Rusland staat samengevat wat de sancties inhouden. Ook verwijzen zij naar de officiële sanctieteksten (verordeningen), waarin alle details staan. In de bijlage van deze verordeningen vind je ook lijsten met producten, personen en bedrijven waartegen sancties gelden.

Houdt daarnaast ook de persmededelingen en verklaringen in de gaten op de website van de Europese Raad. Hierin vind je als eerste verwijzingen naar nieuw ingestelde sancties en maatregelen.

Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/oekraine-en-rusland/vragen-en-antwoorden

Er zijn sancties voor de financiële sector, energiesector (olie), transportsector (luchtvaartsector) en voor dual use-goederen (goederen die ook militair gebruikt kunnen worden). Verkoop je diensten, producten of technologieën die direct of indirect aan Rusland geleverd worden in een van deze sectoren, dan wordt jouw bedrijf hoogstwaarschijnlijk geraakt door de sancties.

Wil je weten of jouw product onder de sancties valt? Bekijk dan de lijsten met goederen in de volgende EU-verordeningen:
 
•    verordening 833/2014; zie bijlage II (blz. 9).
•    verordening 2021/821; zie bijlage I (blz. 55).
•    verordening 2022/328; zie bijlage VII (blz. 54).

In sommige gevallen kunnen uitzonderingen mogelijk zijn. Om hier gebruik van te maken, kan een vergunning van de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer (CDIU) nodig zijn.

Daarnaast zijn er mensen toegevoegd aan de lijst van personen die de EU niet meer mogen betreden of personen die er geen zaken mogen doen. Bedrijven die zakendoen in deze sectoren of met deze personen, moeten goed onderzoeken of zij dit nog mogen doen. Bedrijven die zakendoen in deze sectoren of met deze personen, moeten goed onderzoeken of zij dit mogen doen. Dit kan door de officiële sanctieteksten (verordeningen) te lezen. In de bijlagen van deze verordeningen staan lijsten met goederen, personen en bedrijven waartegen sancties gelden. Het Ondernemersloket sancties Rusland bied jou ook ondersteuning.

Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/oekraine-en-rusland/vragen-en-antwoorden

Zakendoen in het buitenland brengt risico's met zich mee, zeker buiten de westerse wereld. Bedrijven en ondernemers in heel Europa zullen door de sancties verlies lijden. Op dit moment ligt het nog niet voor de hand om Nederlandse bedrijven voor de verliezen door de sancties te compenseren.

Als er later wel gekeken wordt naar compensatie, wil de Nederlandse overheid dit in EU-verband doen. Er moet namelijk een gelijk speelveld zijn binnen de EU. Nederland moet zich daarbij houden aan de afspraken voor staatssteun.

Zoek je hulp bij het omgaan met de nieuwe sancties? RVO staat klaar om bedrijven te helpen met hun vragen over de sancties. Ook kunnen we helpen nieuwe afzetmarkten te zoeken. Neem hiervoor contact op met het Ondernemersloket sancties Rusland.

Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/oekraine-en-rusland/vragen-en-antwoorden

Op dit moment wil de douane goed controleren of er geen gesanctioneerde producten naar Rusland geëxporteerd worden. De douane blokkeert de export niet. Wel houdt de douane ladingen tegen zolang die niet gecontroleerd zijn. Bedrijven kunnen gewoon exportaangifte doen. Alles wordt in behandeling genomen. Dat duurt nu wel langer dan normaal. Bederfelijke producten krijgen voorrang, maar hebben ook vertraging.

Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/oekraine-en-rusland/vragen-en-antwoorden

Het is op dit moment ingewikkeld om uit Oekraïne te komen, zeker voor mannen tussen de 18 en 60 jaar. Die zijn door de Oekraïense regering opgeroepen in Oekraïne te blijven. Mocht je als ondernemer toch willen proberen jouw Oekraïense medewerkers naar Nederland te evacueren, dan dienen deze medewerkers over een biometrisch paspoort te beschikken. Verblijf in Nederland is voor maximaal 90 dagen toegestaan en in deze periode mag in Nederland niet worden gewerkt. Check hier de regels voor reizen naar Nederland voor niet EU-burgers. En hier vindt u de inreisregels voor Nederland in verband met COVID-19

Bron: https://www.vno-ncw.nl/content/qa-over-gevolgen-van-russisch-oekraiense-oorlog-voor-ondernemers

Bel voor dit soort vragen het noodnummer van het ministerie van Buitenlandse Zaken: +31 247 247 247

Het ambassadeteam is verplaatst naar Jaroslaw aan de Poolse kant van de grens met Oekraïne. Het trefpunt in Lviv is gesloten. De Nederlandse overheid roept Nederlanders in Rusland op zich in Moskou te registreren bij de Nederlandse ambassade.

Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/oekraine-en-rusland/vragen-en-antwoorden

We doen er alles aan om bedrijven via onze website te informeren over de situatie in Oekraïne en zakendoen.

Vind je het antwoord op jouw vraag niet op deze pagina? Neem dan contact op met de adviseurs van het Ondernemersloket sancties Rusland.

Heb je een specifieke vraag over exportvergunningen naar Rusland? Neem dan contact op met de Douane. Bedrijven met een vergunning kunnen contact opnemen met het bedrijvencontactpunt van de Douane waar ze al contact mee hebben gehad. Heb je nog geen vergunning: neem dan contact op met de Douanetelefoon.

Bron: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/oekraine-en-rusland/vragen-en-antwoorden

Voor het weg-, lucht- en zeevervoer zijn er strengere controles aan de verschillende grenzen. Dit betekent dat wachttijden sterk oplopen bij de Oekraïense grens met verschillende EU-lidstaten en bij de Russische grens met Estland, Letland en Litouwen. De grens tussen Oekraïne en Rusland en de grens tussen Oekraïne en Belarus zijn volledig gesloten.

Ook zijn de Oekraïense zeehavens van Odessa en Marioepol gesloten. De internationale zeevaart voor de kust van Oekraïne is bovendien volledig gestremd.

Het luchtverkeer boven Oekraïne en Moldavië is volledig gestaakt.

Het is onbekend of de China-EU-spoorlijn (ook wel: de Chinese Zijderoute) nog naar behoren functioneert.

Brandstofprijzen zullen stijgen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Ook is de verwachting dat het aantal cyberaanvallen op gevoelige infrastructuur, zal toenemen.

Kijk voor de meest actuele informatie op de website van evofenedex. En op de website van tln.

Bron: https://www.vno-ncw.nl/content/qa-over-gevolgen-van-russisch-oekraiense-oorlog-voor-ondernemers