8 december 2016

Wie houdt toezicht op de toezichthouders?

Foto Martijn Hos

“Een toezichthouder is een door de overheid aangesteld, onafhankelijk en onpartijdig instituut dat toeziet op naleving van wet- en regelgeving door organisaties. Toezicht wordt gedefinieerd als het verzamelen van informatie over de vraag of een handeling of zaak voldoet aan de daaraan gestelde eisen, het zich daarna vormen van een oordeel daarover en het eventueel naar aanleiding daarvan interveniëren.”

Op deze manier definieert ’s werelds grootste informatiebron de term toezichthouder en ik kan me daar wel in vinden. Het is in mijn ogen goed dat de overheid op sommige gebieden een oogje in het zeil houdt zodat consumenten bijvoorbeeld niet worden gedupeerd. Dat daar een onafhankelijk instituut voor wordt opgezet dat “toeziet op de naleving van wet- en regelgeving door organisaties”, lijkt me een goede zaak.

Toch ligt hier een gevaar op de loer, want een beetje toezichthouder noemt zich tegenwoordig autoriteit en gedraagt zich als een adviseur. Niet alleen richting consumenten, maar ook voor beleidsbepalers en wetgevers. En op dit vlak gaat het soms mis. Ook in zaken waar daar niet om wordt gevraagd, komt het nogal eens voor dat er bijzonder strenge uitvoeringsnormen worden aangedragen, waarbij slechts rekening wordt gehouden met de belangen van één partij. Hiermee laten deze toezichthouders duidelijk zien dat zij (te) ver van de praktijk afstaan en geen oog hebben voor enige praktische bezwaren van bijvoorbeeld webwinkels.

EBA

Zo liet de Europese Bankenautoriteit, de club van toezichthouders van banken binnen de Europese Unie, onlangs zien dat zij vooral de nadruk legt op de veiligheid van online betalingen voor klanten. Dat hun opgeworpen oplossingen zeer nadelig kunnen zijn voor de conversie van webwinkels, laten zij compleet buiten beschouwing. Webshops krijgen geen enkele ruimte om een eigen inschatting van eventuele risico’s te maken, en andere oplossingen die voor zowel winkel als consument veilig en gebruiksvriendelijk zijn, worden resoluut van tafel geveegd.

ENISA

De afgelopen week stuurde VNO-NCW en MKB-Nederland een brandbrief naar de Europese Commissie. Zij stellen dat de suggesties van ENISA, de toezichthouder op het gebied van netwerk- en informatiebeveiliging, totaal niet stroken met het doel van de regelgeving waarover ENISA adviseerde. De betrokken partijen beklagen zich dat de voorgestelde maatregelen veel te streng en buitenproportioneel zijn. Ook zijn zij niet gekend in deze adviezen en worden aangedragen alternatieven die al in gebruik en afdoende zijn volkomen genegeerd.

Op deze manier wordt eens te meer duidelijk dat sommige toezichthouders geen enkele binding meer hebben met de praktijk. Daarnaast zijn ze vaak rigide in hun aanpak, waardoor er geen plek meer is voor ondernemerschap en innovatie. Gelukkig gaat het hier meestal om advies en kunnen betrokken partijen, bijvoorbeeld via belangenverenigingen als Thuiswinkel.org en Ecommerce Europe, bij beleidsbepalende organen zoals de Europese Commissie, hun zorgen kenbaar maken en de discussie aangaan. Om het hele proces wat vlotter te laten verlopen, zou het wat mij betreft overigens geen verkeerd idee zijn om deze toezichthouders ook onder toezicht te stellen.

Auteur: Martijn Hos

Foto Martijn Hos Sinds september 2010 is Martijn Hos directeur belangenbehartiging & beleid bij Thuiswinkel.org. Hij is verantwoordelijk voor beleidsadvisering aan de overheid, politiek en stakeholders over online retail. De nadruk hierbij ligt op thema’s als consumentenrecht, betalingsverkeer, privacy, veiligheid, logistiek en duurzaamheid. Hiervoor was hij werkzaam in verschillende functies bij VNO NCW. Voor vragen kun je mailen naar